Giriş
WhatsApp yazışmaları, günümüz uyuşmazlıklarının neredeyse tamamında karşımıza çıkıyor: hakaret ve tehditten iş ilişkilerine, ticari taahhütlerden aile içi çekişmelere kadar. Peki bu yazışmalar mahkemede delil olur mu? Olursa nasıl, olmazsa neden? Bu metin, yalnızca yürürlükteki mevzuata dayanarak, uygulamada güvenle kullanılabilecek bir yol haritası sunar.

1) WhatsApp Yazışmaları “Belge” midir? (HMK m.199)
HMK m.199, belge kavramını yalnızca kâğıtla sınırlamaz; elektronik ortamda tutulan verileri de belge sayar. Dolayısıyla WhatsApp mesaj içerikleri kural olarak belge niteliğindedir. Bu, her ekran görüntüsünün tek başına kesin delil olduğu anlamına gelmez; içeriğin doğruluğu ayrıca ispatlanmalıdır.
Pratik sonuç: Yazışmalar tarafın kendi cihazında mevcutsa ve taraf bu yazışmanın öznesiyse, belge niteliğine dayanak vardır; ancak doğrulama (manipülasyon riski, bağlam, zaman damgaları) aranır.

2) Hukuka Aykırı Delil Yasağı (HMK m.189/2; CMK m.217/2)
HMK m.189/2 uyarınca hukuka aykırı elde edilmiş deliller mahkemece dikkate alınamaz. Ceza yargılamasında CMK m.217/2 aynı ilkeyi tekrarlar: yüklenen suç, hukuka uygun elde edilmiş delillerle ispat edilebilir. Başkasının telefonuna rıza olmadan erişim, gizlice ekran kaydı alma, casus yazılım kullanma gibi yöntemler çoğunlukla TCK m.132 (haberleşmenin gizliliğini ihlâl) ve m.134 (özel hayatın gizliliğini ihlâl) riskini doğurur ve delili zehirler.
Uygulamada “hak arama özgürlüğü için zorunlu” gibi istisna iddiaları görülse de, bu savlar dar yorumlanır ve her olaya uygulanmaz. Güvenli yol, delili baştan hukuka uygun elde etmektir.

3) Ekran Görüntüsü (Screenshot) Tek Başına Yeterli midir?
Genellikle hayır. Ekran görüntüleri manipülasyona açıktır. Yargılama pratiğinde güvenilirlik için destekleyici doğrulama mekanizmaları aranır: cihazın adlî kopyası (imaj) ve hash değerleri, bilirkişi incelemesi, karşı tarafın ikrarı, noter tespiti ve delil tespiti gibi.
Delil tespiti (HMK m.400 vd.) davadan önce veya dava sırasında, içerik kaybolmadan teknik inceleme yapılmasını sağlar. Noter tespiti güveni artırır; yine de manipülasyon iddialarını bütünüyle ortadan kaldırmak için bilirkişi/adlî bilişim desteği yerindedir.

4) Ceza Yargısında WhatsApp Delilleri (CMK m.134; m.217/2)
CMK m.217/2’ye göre hüküm, ancak hukuka uygun delillerle verilebilir. Pratikte güvenli yöntem, cihazdan usule uygun veri elde edilmesi, CMK m.134 kapsamında arama–kopyalama–imaj alma ve hash ile bütünlüğün doğrulanmasıdır. Kişinin rızasıyla gösterilen mesajların tutanağa bağlanması tek başına kırılgandır; mümkünse adlî bilişim doğrulaması tercih edilmelidir.

5) Hukuk Yargısında WhatsApp Delilleri (HMK m.199; m.189/2)
HMK m.199 sayesinde WhatsApp yazışmaları belge kategorisine girer; fakat HMK m.189/2’ye takılan deliller dikkate alınmaz. Temiz strateji: Yazışma sizin cihazınızdaysa delil tespiti talep edin; noter tespiti ve bilirkişi raporuyla destekleyin; mesaj akışını eksiksiz sunun; zaman-damga ve dosya bütünlüğünü belgeleyin.

6) KVKK Boyutu: Hakların Tesisi İstisnası (KVKK m.5/2-e)
WhatsApp içerikleri kişisel veri niteliğindedir. Genel ilke açık rızadır. Ancak KVKK m.5/2-e, bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için veri işlemenin zorunlu olması hâlinde açık rıza aranmamasını öngörür. Bu istisna, yalnızca meşru yoldan elde edilen verinin mahkemeye sunulmasına imkân verir; hukuka aykırı eldeyi meşrulaştırmaz.

7) Delil Zinciri (Chain of Custody): Bütünlük ve İzlenebilirlik
Mahkeme açısından kritik olan, delilin bütünlüğüdür. Mesajın ne zaman, kim tarafından, hangi cihazdan ve hangi yöntemle elde edildiği kayıt altına alınmalıdır. Mümkünse hash (ör. SHA-256) değerleri alınmalı ve kopyalar arası eşleşme gösterilmelidir. Eksik-parça parça ekran görüntüsünden kaçının; konuşmanın bağlamını bozmadan tam akış sunun. Bilirkişi raporunda “iletilmiş/ileri gönderilmiş/silinmiş” ayrımlarının teknik olarak açıklanması güvenilirliği artırır.

8) Pratik Senaryolar ve Doğru Hamleler
A) İş Uyuşmazlıkları: İşveren, kurumsal hat/cihaz üzerinde politikalara dayanarak sınırlı ve ölçülü denetim yapabilir; aydınlatma metni ve meşru amaç şarttır. Çalışanın kişisel hattına/cihazına rıza dışı erişim hukuka aykırıdır. Delil sunarken kurumsal loglar, zaman damgaları ve bilirkişi raporlarıyla destek sağlayın.
B) Aile Hukuku: Kişinin kendi telefonundaki tehdit/hakaret içerikleri için delil tespiti, noter tespiti ve bilirkişi doğrulaması güvenli yoldur. Karşı tarafın cihazına gizlice erişmek hem delili sakatlar hem ceza sorumluluğu doğurur.
C) Ticari Uyuşmazlıklar: WhatsApp üzerinden teyit edilen sipariş/fatura/taahhütler belge olabilir. Kimlik doğrulaması (numara–kişi ilişkisi), tam konuşma akışı ve eşleşen belgelerle (e‑posta/fatura) destekleyin.
D) Ceza Davaları: Usule uygun cihaz imajı ve hash’li inceleme ile elde edilen WhatsApp kayıtları kuvvetli delil tabanı sağlar. Sadece ekran görüntüsüne yaslanmayın; adlî bilişim yöntemlerini tercih edin.

9) Sık Yanlışlar ve Kısa Çözümler
• “Ekran görüntüsü yeter.” → Çoğu zaman değil; doğrulama gereklidir.
• “Karşı tarafın telefonunu gizlice kopyaladım.” → TCK m.132/134 riski + hukuka aykırı delil; kullanmayın.
• “Mesajları sadece işime gelen kısmıyla sundum.” → Bağlam kopar; tam akış ve zaman bilgisi verin.
• “KVKK m.5/2-e her şeyi kurtarır.” → Yanlış; yalnız meşru elde için koruma sağlar.
• “Noter tespiti tek başına yeter.” → Değildir; bilirkişi/adlî bilişimle destekleyin.

10) Kısa Kontrol Listesi
Hukuk yargısı (HMK):
✓ Delil tespiti (HMK m.400) başvurusu.
✓ Noter tespiti + bilirkişi incelemesi.
✓ Tam konuşma akışı ve zaman damgaları.
✓ Kişisel verilerin gereksiz ifşasından kaçınma (KVKK ilkeleri).
Ceza yargısı (CMK):
✓ CMK m.134 kapsamında arama–kopyalama–imaj–hash süreci.
✓ Rızayla gösterme tutanaklarını adlî bilişimle destekleme.
✓ Elde etme yönteminin TCK m.132/134 riskini taşımadığının kontrolü.
✓ Delil zincirinin eksiksiz kayıt altına alınması.

Sonuç
WhatsApp yazışmaları, HMK m.199 kapsamında belge olarak kabul edilebilir; ancak nasıl sunulduğu belirleyicidir. Hukuka aykırı elde edilmişse (HMK m.189/2; CMK m.217/2) kullanılamaz ve TCK m.132–134 kapsamında ceza sorumluluğu doğabilir. Güvenli ispat için baştan meşru elde, delilin doğrulanması (adlî bilişim/bilirkişi), delil tespiti ve delil zincirinin korunması şarttır. KVKK m.5/2‑e, yalnız meşru elde edilmiş verinin mahkemeye sunulmasını mümkün kılar; hukuka aykırı eldeyi temize çıkarmaz.