Giriş
Terk, Türk Medenî Kanunu’nun 164. maddesinde düzenlenen özel ve mutlak boşanma sebebidir. Başarı; zamanlamayı doğru kurmaya (4+2=6 kuralı), ihtarı kanuna uygun ve samimi yapmaya ve dosyayı belge ağırlıklı inşa etmeye bağlıdır.
1) TMK 164 Çerçevesi (Özet)
Eş, evlilik yükümlülüklerinden kaçınma kastıyla ortak konutu terk eder veya haklı sebep olmadan dönmezse; ayrılık en az 6 ay sürer ve istek üzerine hâkim veya noter tarafından yapılan ‘eve dön’ ihtarı sonuçsuz kalırsa, terk edilen eş boşanma davası açabilir. Diğerini ortak konutu terk etmeye zorlayan ya da eve dönüşü haksız şekilde engelleyen eş de ‘terk etmiş sayılır’. İhtar dördüncü ay dolmadan istenemez; ihtardan sonra 2 ay geçmeden dava açılamaz.
2) Zorunlu Unsurlar
• Fiil: Ortak konutu bırakma veya haklı sebep olmadan dönmeme; ‘terk kastı’ aranır.
• Haklı sebep yokluğu: Şiddet, uzaklaştırma, derdest boşanma davası gibi haller ‘dönmeme’yi haklı kılabilir.
• Süre: Kesintisiz 6 ay; bunun iç yapısı 4 ay + ihtar + 2 ay şeklindedir.
• İhtar: Hâkim veya noter tarafından, usule uygun ve samimi davet.
• Davacı sıfatı: Terk edilen eş. Diğerini eve almayan/terke zorlayan taraf davacı olamaz.
3) Süre Yönetimi: 4 + İhtar + 2 = 6
• İlk 4 ay: Terk olayından sonra dördüncü ay dolmadan ihtar talep edilemez.
• İhtarın tebliği: Tebliğle birlikte iki aylık ‘dönüş süresi’ başlar; tebliğ tarihi mutlaka ispatlanmalıdır.
• Son 2 ay: İki ay dolmadan dava açılamaz; iki ay dolduğunda hâlâ dönüş yoksa 164’e dayalı dava açılabilir.
4) İhtar Prosedürü (Hâkim/Noter – İçerik ve Samimiyet)
• Yetki: İhtar, hâkim veya noter tarafından yapılabilir; gerekli hâllerde ilanen tebligat mümkündür.
• İçerik: Ortak konutun açık adresi; anahtar/erişim imkânı; iki aylık süre; uymamanın sonuçları. Gerekirse yol giderinin karşılanacağına dair açıklama yapılması, ‘samimiyet’ ve gerçek dönüş olanağının göstergesidir.
• Bağımsız ve yaşanabilir konut: Aynı evi üçüncü kişilerle paylaşma dayatması veya fiilen yaşanamaz bir mekân ‘samimi davet’ sayılmayabilir.
5) Haklı Sebep ve ‘Terke Zorlama’
• Haklı sebep örnekleri: 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma/koruma kararları; derdest boşanma davası; ciddi şiddet veya tehdit. Bu hallerde ‘dönmeme’ haklı görülebilir ve 164 şartları oluşmayabilir.
• Terke zorlama: Evi fiilen yaşanmaz kılma, eve almama, kapıyı kilitleme gibi davranışlarla terk oluşturan eşin 164’e dayalı dava hakkı yoktur.
6) Delil Yönetimi (HMK Çerçevesi)
• HMK 190: İspat yükü iddiada olandır; terk tarihi, dört aylık bekleme, tebliğ ve iki aylık süre kronolojisini ortaya koyun.
• HMK 189/2: Hukuka aykırı delil kullanmayın; gizli kayıt/izinsiz erişim risklidir.
• HMK 199: Elektronik veriler belgedir; tebligat, yazışma, görüntü–ses kayıtları hukuka uygun olmalıdır.
• HMK 400 vd.: Delilin kaybolma riski varsa delil tespiti talep edin.
• Belgeler: İhtar talebi ve metni, tebliğ şerhi/ilan, konutun hazır olduğuna dair kira/abonelik ve anahtar teslim imkânı; masraf dekontları.
7) Dava Dilekçesi ve Talepler
• Ana Talep: TMK 164 uyarınca boşanma.
• Çocuk Düzenlemeleri (TMK 182): Velayet, kişisel ilişki takvimi (gün–saat–yer–tatil/bayram paylaşımı) ve iştirak nafakası (tutar–başlangıç–gün–artış formülü–IBAN–gecikme faizi).
• Tazminat–Nafaka: TMK 174 (maddi–manevî) ve TMK 175 (yoksulluk nafakası) taleplerini somut verilerle temellendirin.
• Tedbir (TMK 169): Yargılama boyunca barınma/nafaka/kişisel ilişki için geçici önlemler.
8) Örnek Zaman Çizelgesi
• 01.01: Ortak konut terk edildi (haklı sebep yok).
• 01.05: Dört ay doldu; ihtar talep edildi.
• 10.05: İhtar tebliğ edildi; iki aylık dönüş süresi başladı.
• 10.07: Dönüş olmadı; dava açılabilir.
9) Sık Yapılan Hatalar (ve Çözüm)
1) Dördüncü aydan önce ihtar istemek: Usulden ret riski. Dört ayı bekleyin.
2) İhtardan sonra iki ay dolmadan dava açmak: Erken dava reddi. Tebliğ tarihinden itibaren iki ayı doldurun.
3) Samimiyetsiz ihtar: Bağımsız/yaşanabilir konut ve gerçek dönüş imkânını sağlamak gerekir.
4) Haklı sebebi gözden kaçırmak: Uzaklaştırma/derdest dava gibi haller, 164’ü boşa düşürebilir.
5) Belgesiz dosya: Tebligat, kira/abonelik, masraf ve anahtar teslimine ilişkin somut belgeler olmadan ispat zorlaşır.
10) Son Kontrol Listesi
✓ Terk tarihi net mi ve haklı sebep yokluğu değerlendirildi mi?
✓ Dördüncü ay dolduktan sonra ihtar talep edildi mi?
✓ İhtar tebliğ tarihi dosyada ispatlı mı?
✓ Tebliğden itibaren iki ay doldu mu?
✓ Konut hazır ve yaşanabilir mi; anahtar/erişim imkânı sağlandı mı?
✓ Çocuk düzenlemeleri ve mali talepler somutlaştırıldı mı?
11) Örnek Metinler (Kısa İskelet)
A) İhtar Talebi Dilekçesi (Aile Mahkemesi/Noter için kısa şablon)
Talep: TMK 164 uyarınca ‘eve dön’ ihtarı çıkarılması.
Olay: Davalı eş …/…/20… tarihinde ortak konutu terk etmiştir. Dört aylık süre dolmuştur.
Adres: Ortak konut adresi …, anahtar teslim imkânı sağlanacaktır.
İçerik: İki aylık süre içinde ortak konuta dönmesi; aksi halde boşanma davası açılacağı ihtarı.
Ekler: Kira sözleşmesi/abonelikler, masraf dekontu vb.
B) İhtar Metni (Özet)
Sayın …: … adresinde yer alan ortak konuta, bu tebliğden itibaren iki ay içinde dönmeniz; dönmemeniz halinde TMK 164 uyarınca açılacak boşanma davasında bu durumun sonuçlarına katlanacağınız ihtar olunur. Anahtar/erişim imkânı sağlanacaktır; gerekirse yol gideriniz karşılanacaktır.
Sonuç
Terk davası bir ‘takvim ve usul’ davasıdır. 4+2=6 kuralına sadık kalın; ihtarı samimi ve belgeli yapın; haklı sebep ihtimallerini başta tarayın. Dosyayı belge ağırlıklı kurduğunuzda 164’e dayalı talebin başarı şansı ve kararın infaz kabiliyeti artar.