1. Giriş
Ticari hayatın en temel unsurlarından biri, şirketler arasında yapılan sözleşmelerdir. Bu sözleşmeler, tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini belirleyerek ticari ilişkilerin düzenli ve güvenli bir şekilde yürütülmesini sağlar. Yanlış hazırlanmış veya eksik düzenlenmiş bir sözleşme, taraflar arasında ciddi hukuki ve mali riskler doğurabilir.
2. Hukuki Çerçeve
Şirketler arası sözleşmelerin hukuki dayanağı başta 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) olmak üzere, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve ilgili özel mevzuattır. Ayrıca, tarafların tabi olduğu uluslararası hukuk kuralları ve ticari teamüller de dikkate alınmalıdır.
3. Sözleşme Öncesi Hazırlık Aşaması
Sözleşme imzalanmadan önce yapılması gereken hazırlıklar şunlardır:
• İhtiyaç analizi yapılması
• Tarafların hukuki ve mali durumunun incelenmesi
• Yetki belgelerinin temini
• Risk analizinin gerçekleştirilmesi
4. Müzakere Süreci
Müzakere süreci, tarafların beklentilerini ortaya koyduğu, karşılıklı çıkar dengelerinin sağlandığı aşamadır. Bu aşamada ticari sırların korunması amacıyla gizlilik sözleşmeleri imzalanabilir. Ayrıca, tarafların niyetlerini belgeleyen ön protokoller (Memorandum of Understanding – MoU) hazırlanabilir.
5. Temel Sözleşme Unsurları
Bir şirketler arası sözleşmede mutlaka yer alması gereken unsurlar şunlardır:
• Tarafların kimlik ve iletişim bilgileri
• Sözleşmenin konusu ve kapsamı
• Bedel ve ödeme şartları
• Süre ve fesih koşulları
• İhtilaf çözüm yöntemleri
6. Sözleşme Türlerine Göre Özel Hükümler
• Satış sözleşmeleri: Teslim ve ödeme şartları, ayıptan sorumluluk hükümleri
• Distribütörlük sözleşmeleri: Bölge koruması, münhasırlık şartları
• Hizmet sözleşmeleri: Hizmetin niteliği, süre, ücret
• Ortaklık sözleşmeleri: Kar-zarar paylaşımı, yönetim hakları
7. Risk Yönetimi ve Garanti Hükümleri
Sözleşmede tarafların riskleri öngörmesi ve bunlara karşı önlem alması önemlidir. Garanti, tazminat ve cezai şart hükümleri bu amaçla düzenlenir.
8. Uygulama ve Denetim
Sözleşmenin uygulanması sırasında performansın izlenmesi, yükümlülüklere uyumun denetlenmesi ve gerektiğinde revizyon yapılması gerekir.
9. Uyuşmazlık Çözüm Yolları
Taraflar arasında uyuşmazlık çıkması halinde öncelikle dostane çözüm yolları aranmalıdır. Aksi halde, tahkim, arabuluculuk veya yargı yoluna başvurulabilir. Tahkim, özellikle uluslararası ticarette hızlı ve gizli çözüm imkânı sunar.
10. Sonuç ve Pratik Öneriler
Şirketler arası sözleşmeler, ticari ilişkilerin temelini oluşturur. Bu nedenle, sözleşmelerin uzman hukukçular tarafından hazırlanması, her aşamada dikkatli bir şekilde müzakere edilmesi ve uygulamanın titizlikle takip edilmesi gerekir.